Kanye West diskografisinin en gürültülü, kaotik ve bir o kadar da kişisel sayfası olan Donda albümü, uykusuz stüdyo geceleri ve stadyum dinleme partileriyle örülü, Kanye’nin içini döktüğü bir mektup gibiydi. Kanye’nin Çetrefilli roll-out sonunda 29 Ağustos 2021’de aniden yayınladığı onuncu stüdyo albümü 2007’de kaybettiği annesi Donda West’in hatırasını, inanç arayışını ve boşanma sürecinin yarattığı duygusal enkazı merkezine alıyor. Gospel, trap ve drill soundlarının harmanlandığı albüm; DONDA’nın tüm süreci işte karşınızda.

Wyoming Dağlarından Stadyum Soyunma Odasına: Kanye West Donda Albümünün Kaotik Başlangıcı

Her şey, albümün çıkışından yaklaşık iki yıl önce, Jesus Is King’in hemen ardından başladı. Kanye’nin Wyoming’in o ıssız dağlarında kurduğu, 14.5 milyon dolarlık devasa kamp, bu sanatsal deliliğin ilk stüdyosuydu. O dönem adı God’s Country olarak anılan bu albümün kayıt sürecinin başlangıcı, “Wyoming’de Bir Gece” ile başladı. Kanye’nin arayıp davet ettiği Prodüktör BoogzDaBeast, stüdyoya çoğunluğu bitmemiş 166 beat ile gelmişti. Kanye ise bu altyapıların çoğunun üzerine aynı gece freestyle kaydederek albümün iskeletini çıkarmıştı.

Kanye’nin planlamalarını yaparken aklına gelmeyen bir şey oldu. Pandemi ile birlikte başlayan karantina süreci. Mart 2020’de Meksika seansları planlanırken araya giren COVID-19 pandemisi ve uçuş kısıtlamaları, Pusha T, Westside Gunn ve Conway the Machine gibi birçok isim stüdyo seanslarına katılamadı. Bu engellerin ardından Kanye West, sosyal medya ve kameralardan uzaklaşarak kayıplara karıştı. Bir süre sonra ise farklı maskelerle sokaklarda belirmeye başladı.

Mercedes-Benz Stadium Dinleme Partileri: Gözler Önünde Finalize Olan Albüm 

Kanye’nin 2021 yazı boyunca Las Vegas, Atlanta ve Chicago’da verdiği dinleme partileri, Kanye için bir ilk değildi. Kanye aynı konseptte etkinlikleri daha öncesinde 2019’da Jesus Is King albümü için de yapmıştı. Kanye 10. albümü için bu etkinliği ilk olarak Las Vegas’da, davetlilere özel bir partiyle başladı. Etkinlikte Kanye yüzünü tamamen kapatarak bilgisayarın açtığı şarkıları katılımcılara dinletti.

22 Temmuz 2021’deki ikinci dinleme partisinde Sahnede kırmızı Yeezy Gap Round Jacket ve adidas YEEZY 1020 botlarıyla beliren Kanye, stadyumu dolduran 42.000 kişinin önünde tek bir kelime dahi etmeden, elinde mikrofon olmadan bomboş beyaz zemin üzerinde yürüdü, duaya durdu ve diz çöktü. Apple Music canlı yayınında rekor kıran ilk şovda çalınan şarkıların çoğu kaba demolar halindeydi. Etkinlik sonrasında albümün henüz tamamlanmadığını hisseden Kanye West, bavulunu toplayıp evine dönmek yerine Atlanta’daki Mercedes-Benz Stadyumu’na yerleşmeye karar verdi. Bir stadın soyunma odasını yatak odası yapmak ve kayıt stüdyosuna dönüştürmek, Kanye’nin yapacağı türden bir delilikti.

Kanye sadece ben stadda kalıyorum demekle kalmadı, Apple Music’ten odasını 7/24 canlı yayınladı. O anki ihtiyacına göre odasını şekillendiren Kanye bu süreç boyunca canlı yayında spor yaptı, uyudu, yemek yedi ve tabii ki müzik yaptı. odanın günlük maliyetinin 1 milyon dolar civarında olduğu iddia ediliyordu. 5 Ağustos’taki ikinci dinleme partisinden hemen önce açılan ve Kanye’nin maskesiyle yatakta uyumasını veya şınav çekmesini gösteren sessiz canlı yayın, dinleyici ile sanatçı arasında modern müzik tarihinde eşi benzeri görülmemiş bir şeffaflık bağı kurdu.

Mike Dean’in “her dinleme partisi aslında bir test yayınıydı” dediği gibi, albümün miksajı halka açık olarak yapıldı. Kanye, her dinleme şovunun ardından gelen çevrimiçi eleştirileri ve dostlarının yorumlarını sindiriyor, şarkıları stüdyoya dönüp tekrar tekrar büküyordu.

Atlantadaki ikinci Listening Party’de Kanye az da olsa sadelikten uzaklaşmıştı. Balenciaga Kreatif Direktörü Demna Gvasalia’nın sahne yönetmenliğini üstlenmesiyle görsel estetik farklı bir distopyaya evrildi. Stadyumun tam ortasına soyunma odasını temsilen yatak ve spor aletlerini konuldu ve Kanye, simsiyah kombini ve çelik yeleği ile sahnede yerini aldı. Kanye şovun sonunda “No Child Left Behind” eşliğinde kablo düzeneğiyle stadyumda göğe yükseldi. Şov, Apple Music’te 5.4 milyon canlı izleyiciyle yeni bir rekor kırdı.

Kanye’nin son Listening Party’si kendi memleketindeki Soldier Field stadında oldu. bu “eve dönüş” şovunda stadyumun tam merkezine sanatçının çocukluk evinin birebir replikası kuruldu. Önceki partilerin aksine Kanye’nin bu sefer konukları da vardı, Marilyn Manson ve DaBaby etkinlik boyunca sahnede Kanye’ye eşlik etti. Finale gelindiğinde Kanye, “Come to Life” çalarken kendisini ateşe verdi, alevler söndürüldükten sonra maskesini çıkardı ve gelinlik giymiş Kim Kardashian ile sahnenin ortasında buluştu. Apple Music canlı yayını Toplam 5.9 milyon izleyiciye ulaşarak birkez daha rekor kırdı.

Donda’nın Yıldızlar Geçidi: Öne Çıkan Parçalar ve Mikrofon Trafiği

Güncel rap’in tüm elit seslerini tek bir çatı altında toplayan Donda, konuk sanatçı trafiğini bir performans sanatı gibi yönetti. Her dinleme partisinden sonra yaptığı değişikliklerle zaman zaman eleştirilen Kanye, yaptığı dinleme partilerinin sonunda bize bir çok isim dinletti. Dinletilen fakat albümün final halinde yer almayan isimlerle birlikte şöyle bir listeyle karşılaşıyoruz: Pusha T, Jay-Z, Travis Scott, Playboi Carti, Baby Keem, The Weeknd, Lil Baby, Don Toliver, Lil Durk, Ty Dolla $ign, Roddy Ricch, Pop Smoke ve Vory.

29 Ağustos 2021 ve Plak Şirketi Sürtüşmeleri

Pazar Sabahı Şoku: Universal Onaysız mı Yayınladı?

Müzik endüstrisi, albümlerin perşembeyi cumaya bağlayan gece yarısı yayınlanmasına alışkındı ancak Donda bu kuralı da yıktı. Albüm, 29 Ağustos 2021 Pazar günü aniden tüm dijital platformlara düştü. Bu düzensiz çıkış saati, beraberinde büyük bir kaosu getirdi. Albümün yayınlanmasından saatler sonra Kanye West, dağıtımcı şirket olan Universal Music Group’u albümü kendi onayı olmadan yayınlamakla suçladı.

Universal cephesi ise bu iddiaları yalanlayarak Kanye’nin onaysız çıkış iddialarını “gülünç”olarak nitelendirdi. Sanatçının kendi plak şirketiyle yaşadığı bu gerilim, Donda’nın onun Def Jam etiketiyle çıkardığı son albüm olmasına yol açtı ve Kanye sonraki projelerinde bağımsız bir rotaya girdi.

Sayılar Yalan Söylemez: Rekorlar ve Stem Player Devrimi

Tüm bu sistemsel sürtüşmelere ve gecikmelere rağmen Donda’nın ticari başarısı durdurulamaz bir boyuta ulaştı. Albüm, Apple Music’te 152 ülkede birden 1 numaraya yerleşerek ve Spotify’da ilk gününde yaklaşık 100 milyon dinlenmeye ulaşarak 2021’in en büyük çıkış rekorlarını kırdı. Kanye West, Billboard 200 listesine 1 numaradan giriş yaparak Eminem’in “arka arkaya 10 albümü de zirveden başlatma” rekorunu egale etti.

Ancak Kanye için bu da yeterli değildi. Müziğin tüketim şeklini kökten değiştirmek isteyen sanatçı, Yeezy Tech ve Kano Computing iş birliğiyle 200 dolarlık “Donda Stem Player” cihazını piyasaya sürdü. Cihaz, dinleyicilerin şarkıların vokallerini, davullarını, baslarını ve sample’larını izole etmesine, yani albümü kendi beğenilerine göre canlı olarak yeniden remikslemesine olanak tanıdı. Müziği pasif bir tüketim nesnesi olmaktan çıkarıp interaktif bir deneyime dönüştüren bu adım, endüstri için teknolojik bir devrimdi.

Bir Lansmandan Daha Fazlası: Kanye West Donda’nın Değiştirdiği Albüm Kültürü

Bitmiş Bir Ürün Değil, Yaşayan Sanat

Donda, müzik tarihinde bir albümün “bitmiş ve paketlenmiş bir ticari ürün” olma zorunluluğunu ortadan kaldırdı. Mike Dean’in de belirttiği gibi, “her dinleme partisi aslında halka açık bir test yayınıydı”. Kanye, stadyumlardaki devasa kalabalıkların reaksiyonlarını, internetteki canlı eleştirileri ve yakın çevresinin geri bildirimlerini stadyumdaki odasında sindiriyor, şarkıları anlık olarak büküyor, konuk sanatçıları eliyor veya yeni verse’ler ekliyordu. Dinleyici ilk kez bir albümün yapım aşamalarına hatalarıyla canlı canlı şahit oldu.

Stadyum Dinleme Etkinliklerinin Sektöre Mirası

Mercedes-Benz Stadium ve Soldier Field’da gerçekleştirilen üç devasa şov’da biletlerin 20 ila 200 dolar (karaborsada ise 400 dolara kadar) alıcı bulduğu bu etkinlikler, Apple Music üzerinde sırasıyla 3.3 milyon, 5.4 milyon ve finalde 5.9 milyon anlık izleyici rekorları kırarak dijital yayıncılık tarihini baştan yazdı. Kanye’nin sahnenin ortasında göğe yükselmesi, çocukluk evini stadyumun kalbine inşa etmesi ve kendini ateşe vermesi gibi teatral sahneler, konser kültüründe yeni bir sayfa açtı